URBAN.AZ

URBAN.AZ

Əslində bu yazı avtolent.az saytında getmişdi, amma sonralar sayt fəaliyyətini dondurduğundan məlumatın maraqlı olması baxımından paylaşmağı məqsədəuyğun hesab etdim.

“At gücü” (Horse Power) avtomobil və elektrik mühərriklərinin güclərinin təyin olunması üçün istifadə olunan güc vahididir.

XIX əsrin 70-ci illərindən tətbiq edilən bu anlayış, əslində, sadə olsa da, xalq arasında çox zaman səhv şəkildə başa düşülür. Mühərrik,  məsələn:  “150 at gücündədir” – dedikdə çoxları bunu yanlış olaraq mühərrikin gücünün 150 atın fiziki gücünə bərabər olması kimi anlayır. Və yaxud at gücünün çox olmasını avtomobilin də bir o qədər sürətli olması kimi qəbul edirlər. Amma bu məlumatlar tamamilə yanlışdır.

At gücü avtomobillərin meydana gəlməsindən daha öncə yaranmışdır. Bu anlayışı ilk dəfə 1872-ci ildə İngiltərədə mühəndis və fizik olan James Watt işlətmişdir. James Watt həmin ildə buxar mühərrikini icad edib. Onun icadı tezliklə təkcə İngiltərədə deyil, bütün dünyada sənayenin inkişafında mühüm rol oynamağa başlayır. James Watt icad etdiyi buxar mühərriklərini satarkən alıcılara mühərrikin gücü haqqında məlumat verməli idi. Məhz bunun üçün at gücü anlayışından istifadə etməyə başladı.

James Watt  bir gün kömür mədənində su boşaltmada istifadə olunan buxarlı maşınlarının neçə at gücünə bərabər olduğunu hesablamaq qərarına gəlir. İlk dövrlərdə James Watt çarxa bağlı ipi çəkən bir atın ipin o biri ucundakı 250 kiloqramlıq yükü bir saniyədə təxminən 30 sm yüksəyə qaldırdığını ölçmüşdür. Buxarlı bir maşın isə 500 kiloqramlıq bir yükü 1 saniyədə 30 sm yuxarı qaldıra bilirdi.

Buna görə buxarlı maşının 2 at (HP ) güc istehsal etdiyini təsbit etdi. Beləliklə, at gücü HP (Horse Power) qısaltması ilə işarə edilərək istifadə edilməyə başlandı. Günümüzdə isə metrik sistemdə 1 at gücü 735,49875 Watt elektrik gücünə bərabər götürülür. Amerika ölçü sistemində isə 1 at gücü 745,69987158 Watt elektrik gücünə bərabərdir.


Şərhlər